Twoja kuchenna lodówka nie wytwarza w magiczny sposób zimna. Działa w cyklu ciągłym, pobierając ciepło z resztek i uwalniając je do powietrza w kuchni. Proces ten opiera się na określonej sekwencji zmian fizycznych, zwanej cyklem chłodniczym. Zrozumienie, jak to działa, pomaga wyjaśnić, dlaczego tył urządzenia nagrzewa się, dlaczego buczy i dlaczego wewnątrz obudowy stosowane są określone środki chemiczne, a inne są zabronione.
Sprężanie gazu
Proces rozpoczyna się od sprężarki. Silnik ten pompuje czynnik chłodniczy, w naszym przykładzie jest to czysty amoniak. Amoniak ma temperaturę wrzenia -27 stopni Fahrenheita, co czyni go skutecznym czynnikiem chłodniczym. Kiedy sprężarka spręża amoniak, zbliża cząsteczki do siebie. Ta kompresja generuje znaczną ilość ciepła. Gaz opuszczający sprężarkę jest gorący i pod wysokim ciśnieniem. Ten krok można uznać za silnik całego układu chłodzenia.
Oddawanie ciepła przez wężownice skraplacza
Ten gorący gaz pod wysokim ciśnieniem dostaje się do cewek skraplacza. Są to czarne rurki przypominające siatkę, często widoczne z tyłu lub na dole lodówki. Gdy gaz przechodzi przez te cewki, uwalnia nadmiar ciepła do otaczającego powietrza w pomieszczeniu. Po utracie ciepła zmienia się stan amoniaku. Skrapla się z gazu z powrotem w ciecz. Ta ciemnoniebieska ciecz pozostaje pod wysokim ciśnieniem, ale jest teraz znacznie zimniejsza niż przed opuszczeniem sprężarki.
Spadek ciśnienia
Następnie ciekły amoniak przepływa do zaworu rozprężnego. Można myśleć o tym zaworze jako o małym, wąskim otworze. Po jednej stronie tego otworu znajduje się ciecz pod wysokim ciśnieniem. Z drugiej strony ciśnienie gwałtownie spada, gdy sprężarka aktywnie wypompowuje gaz z tego obszaru. Kiedy płyn przechodzi przez to zwężenie, następuje natychmiastowy i gwałtowny spadek ciśnienia.
Parowanie i chłodzenie
Ten nagły spadek ciśnienia powoduje natychmiastowe wrzenie ciekłego amoniaku. Odparowuje, zamieniając się w gaz i w naszym modelu wizualnym zmienia kolor na jasnoniebieski. To właśnie w tej fazie następuje ochłodzenie. Gotowanie wymaga energii, a amoniak pobiera tę energię cieplną z bezpośredniego otoczenia – wnętrza lodówki. Temperatura amoniaku spada do -27 stopni Fahrenheita, ponieważ pochłania on ciepło z powietrza i żywności znajdującej się w komorze.
Cykl się powtarza
Zimny amoniak pod niskim ciśnieniem jest zasysany z powrotem do sprężarki. Sprężarka pobiera zimny gaz, spręża go i cały cykl zaczyna się od nowa. Ten ciągły ruch czynnika chłodniczego przez etapy sprężania, kondensacji, rozszerzania i parowania zapobiega zepsuciu się łatwo psującej się żywności.
Jeśli kiedykolwiek wyłączyłeś silnik samochodu, gdy klimatyzacja działała na pełnych obrotach, być może słyszałeś charakterystyczny syczący dźwięk dochodzący spod maski. Ten hałas to dźwięk ciekłego czynnika chłodniczego pod wysokim ciśnieniem przepływającego przez zawór rozprężny, tak jak opisano powyżej.
Bezpieczeństwo i ewolucja chemikaliów
Czysty amoniak działa niezwykle dobrze, ale jest wysoce toksyczny dla ludzi. Wyciek w urządzeniu gospodarstwa domowego może być niebezpieczny. Dlatego nowoczesne lodówki domowe nie wykorzystują czystego amoniaku. Zamiast tego polegają na syntetycznych czynnikach chłodniczych.
W latach trzydziestych XX wieku firma DuPont opracowała CFC (chlorofluorowęglowodory) jako bezpieczniejszą alternatywę. CFC-12, czyli dichlorodifluorometan, naśladuje wiele właściwości amoniaku, w tym podobną temperaturę wrzenia, ale jest nietoksyczny dla ludzi. Dzięki temu idealnie nadawał się do urządzeń kuchennych. Nadal korzystają z nich duże zakłady przemysłowe, w których kontrolowana jest wentylacja i gdzie szkoli się pracowników